و قارى گفت : « اين‌گونه تدليس بسيار ناپسند است و انجام دهنده‌اش نزد اكثر دانشمندان مذموم است و كسى كه به آن شناخته شود نزد جماعتى جرح شده است روايتش قبول نمىشود چه سماع آن را تبيين كرده باشد چه نكرده باشد . » « 1 » و ابن‌جوزى در مذمت تدليس گويد : « اين خيانتى از سوى آنان بر شرع است . » « 2 » و هم‌چنين گفته است : « از بزرگترين جنايت‌ها نسبت به شريعت است . » « 3 » و نووى گويد : « تدليس ( پنهان كردن اسناد حديث ) دوگونه است : اوّل : از كسى كه معاصر او است چيزى روايت كند كه از او نشنيده است و شنيدنش را خيال كند و چنين گويد : فلان گفت يا از فلان شنيدم يا مانند اين‌ها . و شايد كه استادش را حذف نكند و غير او را ، ضعيف يا صغير ، براى آراستگى صورت حديث حذف كند و اين نوع تدليس بسيار ناپسند است . اكثر دانشمندان آن را مذمت كرده‌اند و شعبه از شديدترين مذمت‌كنندگان آن بود . و از ظاهر سخنش برمىآيد كه حرام است و تحريمش ظاهر است ؛ چون توهم احتجاج براى چيزى مىآورد كه احتجاج به آن جايز نيست و نيز باعث ساقط كردن عمل به روايت‌هاى خودش مىگردد ، افزون بر اينكه در آن فريب نهفته است و مفسده‌اش هميشگى است ، و بخشى از اين امور براى تحريم بسنده است ؛ چه رسد به اينكه همه‌ى آنها با هم جمع شود . » « 4 » از اين گذشته ، سفيان ثورى را عيب‌هاى ديگرى است از جمله : اعتقاد به مذهب خوارج . و از جمله : حسادت نسبت به ابوحنيفه و دشمنى با او و بدگويى از او . . . كه ابوالمؤيّد محمودبن محمّدبن خوارزمى آن‌ها را ذكر كرده است . « 5 » و اين بدگويىها ثورى را از درجه‌ى اعتبار نزد اهل سنّت به ويژه حنفىها فرو مىاندازد كه پوشيده نيست .

--> ( 1 ) . شرح شرح نخبة الفكر / 112 . ( 2 ) . تلبيس ابليس / 34 . ( 3 ) . الموضوعات 1 / 52 . ( 4 ) . المنهاج فى شرح صحيح مسلم 1 / 33 . ( 5 ) . جامع مسانيد أبىحنيفه 2 / 468 .